คำตอบสั้น: คำนวณต้นทุนถุงพลาสติกให้เทียบกันได้อย่างไร
การคำนวณต้นทุนถุงพลาสติกให้เทียบกันได้ ต้องทำ 3 เรื่องตามลำดับ คือ เทียบสเปกเดียวกัน แปลงราคาให้อยู่บนฐานเดียวกัน และรวมรายการที่ยังไม่รวมในใบเสนอราคา ไม่ควรตัดสินจากตัวเลขต่อใบหรือต่อกิโลเพียงอย่างเดียว เพราะน้ำหนัก รูปแบบถุง งานพิมพ์ และค่าใช้จ่ายประกอบอาจไม่เท่ากัน
วิธีเริ่มต้นที่ใช้ได้กับใบเสนอราคาหลายแบบมีดังนี้
- ระบุสเปกให้ตรงกันก่อน ได้แก่ วัสดุ ขนาด ความหนา รูปแบบถุง จำนวน และงานพิมพ์ที่ต้องการ
- ถ้าเสนอราคาเป็น ต่อใบ ให้ใช้ราคานั้นคูณจำนวนใบที่ต้องการ
- ถ้าเสนอราคาเป็น ต่อ 1,000 ใบ ให้หารด้วย 1,000 เพื่อหาราคาต่อใบ แล้วจึงคูณจำนวนจริง
- ถ้าเสนอราคาเป็น ต่อกิโลกรัม ให้ใช้น้ำหนักจริงต่อใบแปลงเป็นราคาต่อใบ หรือนำน้ำหนักรวมที่คำนวณได้ไปคูณราคาต่อกิโลกรัม
- ตรวจว่างานพิมพ์ ค่าเตรียมงาน ค่าแพ็ก ค่าขนส่ง ภาษี หรือรายการอื่นรวมอยู่แล้วหรือแยกต่างหาก
หลักจำง่ายคือ “เทียบสเปกเดียวกัน แปลงเป็นฐานเดียวกัน แล้วรวมรายการที่ยังไม่รวม” หากน้ำหนักหรือรายการค่าใช้จ่ายยังไม่ชัด ควรระบุเป็นประมาณการและขอผู้ขายยืนยันก่อนใช้ตัวเลขทำงบประมาณจริง
เริ่มจากน้ำหนักจริงและสเปกของถุง ไม่เดาจากขนาดอย่างเดียว
ราคาต่อกิโลกรัมจะเปลี่ยนเป็นราคาต่อใบได้ก็ต่อเมื่อรู้ว่าสินค้าแต่ละใบหนักเท่าไร น้ำหนักต่อใบไม่ได้ขึ้นกับขนาดภายนอกอย่างเดียว แต่ยังเปลี่ยนตามวัสดุ ความหนา จำนวนชั้น จีบ หูหิ้ว รอยซีล การเจาะ และรายละเอียดของรูปแบบถุงด้วย ดังนั้นถุงที่ดูมีขนาดใกล้กันอาจมีน้ำหนักและต้นทุนต่อใบต่างกันได้
สำหรับการทำงบประมาณเบื้องต้น ควรใช้ตัวอย่างถุงที่ชั่งจริง หรือใช้น้ำหนักที่ผู้ผลิตยืนยันในใบเสนอราคา หากชั่งหลายใบพร้อมกัน ให้ใช้จำนวนใบและน้ำหนักรวมเพื่อหาค่าเฉลี่ย ดังนี้
- น้ำหนักต่อใบ (กรัม) = น้ำหนักของตัวอย่าง (กรัม) ÷ จำนวนใบที่ชั่ง
- จำนวนใบต่อกิโลกรัม = 1,000 ÷ น้ำหนักต่อใบ (กรัม)
- น้ำหนักรวมโดยประมาณ (กิโลกรัม) = จำนวนใบ × น้ำหนักต่อใบ (กรัม) ÷ 1,000
ตัวอย่างเช่น ถ้าชั่งถุงชนิดเดียวกันหลายใบแล้วได้ค่าเฉลี่ย 12.5 กรัมต่อใบ จะคำนวณจำนวนโดยประมาณได้ว่า 1,000 ÷ 12.5 = 80 ใบต่อกิโลกรัม การคำนวณนี้เป็นฐานแปลงหน่วย ไม่ใช่การรับรองว่าน้ำหนักทุกใบจะเท่ากันตลอดการผลิต
การคำนวณจากขนาดและความหนาโดยไม่ชั่งตัวอย่างอาจใช้ประเมินคร่าว ๆ ได้ แต่ไม่ควรนำค่าที่สมมติขึ้นไปสรุปเป็นน้ำหนักจริงของงาน เพราะโครงสร้างถุงและรายละเอียดการผลิตมีผลต่อปริมาณวัสดุ หากยังไม่มีตัวอย่าง ให้เขียนในตารางคำนวณว่าน้ำหนักเป็น “ค่าประมาณ” และขอข้อมูลยืนยันจากผู้ขายก่อนเปรียบเทียบยอดสุดท้าย
สูตรแปลงราคาต่อใบ ต่อ 1,000 ใบ และต่อกิโลกรัม
เมื่อสเปกและน้ำหนักอ้างอิงชัดแล้ว ให้แปลงใบเสนอราคาทุกใบเป็นหน่วยเดียวกัน เช่น ต้นทุนต่อใบหรือต้นทุนรวมของจำนวนที่ต้องการ สูตรพื้นฐานมีดังนี้
- ราคาต่อใบจากราคาต่อ 1,000 ใบ = ราคา 1,000 ใบ ÷ 1,000
- ราคาต่อใบจากราคาต่อกิโลกรัม = ราคาต่อกิโลกรัม × น้ำหนักต่อใบ (กรัม) ÷ 1,000
- ต้นทุนสินค้าตามจำนวน = ราคาต่อใบ × จำนวนใบ
- ต้นทุนรวมเบื้องต้น = ต้นทุนสินค้าตามฐานราคา + รายการค่าใช้จ่ายที่ระบุว่าไม่รวม
| ฐานราคาในใบเสนอราคา | วิธีแปลงเพื่อเทียบ | ต้องตรวจเพิ่ม |
|---|---|---|
| ต่อใบ | ใช้ราคาเป็นหน่วยเดียวกัน แล้วคูณจำนวนใบ | จำนวนใบในแพ็กหรือมัด และรายการที่รวมอยู่แล้ว |
| ต่อ 1,000 ใบ | หาร 1,000 เป็นราคาต่อใบ แล้วคูณจำนวน | จำนวนที่ใช้คำนวณในใบเสนอราคา และหน่วยการส่งมอบ |
| ต่อกิโลกรัม | คูณด้วยน้ำหนักต่อใบจริง แล้วคูณจำนวนใบ | น้ำหนักอ้างอิง วัสดุ รูปแบบถุง และการปัดเศษ |
ถ้าใบเสนอราคาเป็นต่อกิโลกรัมและมีน้ำหนักต่อใบ 10 กรัม ราคาต่อใบตามวัสดุจะเท่ากับราคาต่อกิโลกรัม × 10 ÷ 1,000 แต่ถ้าในใบเสนอราคามีค่าพิมพ์ ค่าเตรียมงาน หรือค่าแพ็กแยกต่างหาก ต้องนำรายการเหล่านั้นมารวมในต้นทุนรวมด้วย ไม่ควรนำเฉพาะค่าวัสดุไปเทียบกับใบที่รวมงานครบแล้ว
ราคาต่อกิโลไม่ได้ถูกกว่าหรือแพงกว่าราคาต่อใบโดยอัตโนมัติ ผลลัพธ์ขึ้นกับน้ำหนักจริงและรายการประกอบ หากน้ำหนักยังไม่ยืนยัน ให้แสดงผลเป็น “ประมาณการจากน้ำหนักอ้างอิง” และขอให้ผู้ขายระบุวิธีคิดหรือยอดรวมสุดท้ายเป็นลายลักษณ์อักษร
ตรวจองค์ประกอบต้นทุนในใบเสนอราคาให้ครบก่อนรวมยอด
การเทียบแบบ like-for-like หรือการเทียบข้อเสนอที่มีเงื่อนไขเดียวกัน ต้องดูทั้งตัวสินค้า งานเพิ่มเติม และการส่งมอบ ไม่ใช่ดูแค่ตัวเลขหลักที่พิมพ์เด่นที่สุดในเอกสาร รายการหนึ่งอาจรวมอยู่ในราคาแล้ว แต่อีกรายการอาจระบุแยกต่างหาก ขึ้นกับวิธีจัดทำใบเสนอราคาแต่ละฉบับ จึงต้องตรวจเป็นรายใบ เพื่อเข้าใจตัวแปรการผลิตที่กระทบต้นทุน ดู กระบวนการผลิตถุงพลาสติก.
รายละเอียดที่ 1: ตัวสินค้า
ตรวจว่าวัสดุ ขนาด ความหนา รูปแบบถุง จำนวนชั้น จีบ หูหิ้ว รอยซีล และจำนวนสั่งตรงกันหรือไม่ หากตัวแปรใดต่างกัน แม้ชื่อเรียกสินค้าจะคล้ายกัน ก็ไม่ควรนำราคาไปสรุปว่าเป็นข้อเสนอชนิดเดียวกัน
รายละเอียดที่ 2: งานเพิ่มเติม
ดูว่ามีการระบุงานพิมพ์ สีหรือตำแหน่งตามแบบ ค่าเตรียมงาน เพลท แม่พิมพ์ หรือค่าตั้งเครื่องหรือไม่ รายการเหล่านี้ อาจรวมอยู่ในราคา หรืออาจคิดแยกต่างหาก ตามเงื่อนไขของใบเสนอราคา อย่าคาดเดาว่ารวมแล้วเพียงเพราะไม่ได้เห็นตัวเลขแยกในตอนแรก
รายละเอียดที่ 3: การส่งมอบและภาษี
ตรวจค่าแพ็ก บรรจุภัณฑ์ภายนอก ค่าขนส่ง เงื่อนไขส่งมอบ ภาษี และรายการอื่นที่ระบุว่าแยกต่างหาก บางใบอาจแสดงยอดก่อนรายการเหล่านี้ บางใบอาจรวมไว้แล้ว ให้ทำเครื่องหมายแต่ละบรรทัดว่า รวมแล้ว, ไม่รวม, คิดเพิ่มตามจริง หรือ ยังไม่ระบุ
สำหรับงานสั่งทำ ควรเตรียมสเปกให้ครบก่อนขอราคา และดูแนวทาง สินค้าสั่งทำตามสเปก เป็นบริบทประกอบได้ แต่หน้าแนะนำบริการไม่สามารถใช้แทนใบเสนอราคาของงานจริงได้ หากมีงานพิมพ์ ควรอ่าน การเตรียมไฟล์พิมพ์ถุงพลาสติก.
อย่าเปรียบเทียบใบที่รวมงานพิมพ์กับใบที่คิดเฉพาะถุงเปล่า และตรวจด้วยว่าจำนวนในเอกสารหมายถึงจำนวนผลิต จำนวนส่งมอบ หรือจำนวนต่อแพ็ก/ต่อมัด เพราะคำว่า “จำนวน” อาจใช้คนละฐานกัน
ตัวอย่างสมมติ: แปลงราคาคนละฐานให้เป็นต้นทุนชุดเดียวกัน
ตัวอย่างสมมติ ตัวเลขเพื่ออธิบายวิธีคำนวณเท่านั้น ไม่ใช่ราคา สเปก หรือเงื่อนไขของ Polyplastic
สมมติว่าต้องการถุงสเปกเดียวกันจำนวน 20,000 ใบ และชั่งตัวอย่างได้ 12.5 กรัมต่อใบ มีใบเสนอราคา 2 แบบดังนี้
- ใบเสนอราคา A: 2.20 บาทต่อใบ รวมถุงตามสเปก แต่ยังไม่รวมค่าขนส่ง 1,200 บาท
- ใบเสนอราคา B: 140 บาทต่อกิโลกรัม และแยกค่างานพิมพ์ 4,500 บาท ค่าเตรียมงาน 2,000 บาท ค่าแพ็ก 800 บาท และค่าขนส่ง 1,200 บาท
ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวเลขประดิษฐ์เพื่อสาธิตเท่านั้น และตัวอย่างนี้ ยังไม่รวมภาษี หากใบเสนอราคากำหนดภาษีแยกต่างหาก
ข้อมูลในใบเสนอราคาจริงอาจปรับเปลี่ยนไปตามสเปก กรรมวิธีการผลิต หรือรูปแบบที่ลูกค้าต้องการ จึงควรให้ผู้ขายยืนยันรายละเอียดก่อนใช้คำนวณงบประมาณ
ขั้นที่ 1 หาจำนวนใบต่อกิโลกรัม
น้ำหนักต่อใบคือ 12.5 กรัม จึงคำนวณได้ว่า
1,000 ÷ 12.5 = 80 ใบต่อกิโลกรัม
ขั้นที่ 2 หาน้ำหนักรวมของจำนวนที่ต้องการ
20,000 × 12.5 ÷ 1,000 = 250 กิโลกรัม
ดังนั้น ใบเสนอราคา B จะใช้น้ำหนักรวมโดยประมาณ 250 กิโลกรัมเป็นฐานคำนวณ
ขั้นที่ 3 คำนวณต้นทุนของใบเสนอราคา B
ค่าวัสดุตามน้ำหนักคือ 140 × 250 = 35,000 บาท จากนั้นรวมรายการที่แยกต่างหาก
35,000 + 4,500 + 2,000 + 800 + 1,200 = 43,500 บาท
ขั้นที่ 4 คำนวณต้นทุนของใบเสนอราคา A
ราคาถุงตามจำนวนคือ 2.20 × 20,000 = 44,000 บาท เมื่อบวกค่าขนส่ง 1,200 บาท จะได้
44,000 + 1,200 = 45,200 บาท
จากตัวเลขสมมตินี้ A มีต้นทุน 45,200 บาท และ B มีต้นทุน 43,500 บาท ก่อนภาษี อย่างไรก็ตาม ยังไม่ควรสรุปทันทีว่า B เป็นข้อเสนอที่ดีกว่า จนกว่าจะตรวจว่ารายการพิมพ์ รูปแบบถุง จำนวนส่งมอบ เงื่อนไขแพ็ก และภาษีของทั้งสองใบเทียบกันจริงหรือไม่
ตัวอย่างนี้แสดงเพียงวิธีแปลงฐานราคาและรวมรายการที่แยกต่างหาก ไม่ใช่คำตอบสำหรับงานจริง การคำนวณจะน่าเชื่อถือขึ้นเมื่อผู้ขายยืนยันน้ำหนัก สเปก โครงสร้างถุง และเงื่อนไขทั้งหมดในใบเสนอราคา
เช็กลิสต์ตรวจใบเสนอราคาก่อนเลือกผู้ผลิตหรือสั่งซื้อ
ใช้รายการต่อไปนี้ตรวจทีละใบก่อนนำยอดมาเปรียบเทียบ
- [ ] ชื่อวัสดุและรูปแบบถุงตรงกันทุกใบเสนอราคา
- [ ] ขนาด ความหนา จำนวนชั้น จีบ หูหิ้ว และรอยซีลระบุครบ
- [ ] จำนวนที่เสนอราคาเป็นจำนวนเดียวกัน และเข้าใจหน่วยต่อใบ ต่อแพ็ก หรือต่อมัด
- [ ] ฐานราคาเป็นต่อใบ ต่อ 1,000 ใบ หรือต่อกิโลกรัมอย่างชัดเจน
- [ ] มีน้ำหนักต่อใบหรือน้ำหนักรวมที่ใช้เป็นฐานคำนวณ และทราบว่าเป็นค่าจริงหรือประมาณการ
- [ ] งานพิมพ์ สี ค่าเพลท ค่าเตรียมงาน หรือค่าตั้งเครื่องระบุสถานะรวม/ไม่รวมแล้ว
- [ ] ค่าแพ็ก ค่าขนส่ง ภาษี และรายการแยกอื่นระบุสถานะครบ
- [ ] ทราบวันมีผลของใบเสนอราคาและเงื่อนไขเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงสเปก
- [ ] ขอให้ผู้ขายยืนยันยอดรวมสุดท้ายและหน่วยราคาเป็นลายลักษณ์อักษร
- [ ] เก็บตัวอย่างหรือข้อมูลน้ำหนักจริงไว้เทียบตอนรับสินค้า
ก่อนขอราคา ควรส่งข้อมูลสเปกและคำถามที่ยังไม่ชัดเจนไปพร้อมกัน แทนการขอเพียง “ราคาถุงทั่วไป” เพราะคำขอที่ไม่ระบุฐานราคาและรายละเอียดงานอาจทำให้ข้อเสนอแต่ละใบมีขอบเขตไม่เท่ากัน คำถามที่ควรถามให้ชัด ได้แก่ ราคานี้คิดจากน้ำหนักเท่าไร รายการใดรวมแล้ว รายการใดคิดเพิ่ม และยอดสุดท้ายรวมการส่งมอบหรือยัง
สรุปวิธีคำนวณและขั้นตอนขอราคาจริง
- ใช้น้ำหนักต่อใบจริง หรือข้อมูลน้ำหนักที่ผู้ผลิตยืนยัน เพื่อแปลงราคาต่อกิโลกรัม ไม่เดาจากขนาดภายนอกเพียงอย่างเดียว
- แปลงราคาต่อใบ ต่อ 1,000 ใบ และต่อกิโลกรัมให้อยู่หน่วยเดียวกันก่อนเทียบ
- ตรวจสเปกและรายการที่รวม/ไม่รวม โดยเฉพาะงานพิมพ์ ค่าเตรียมงาน ค่าแพ็ก ค่าขนส่ง และภาษี
- มองต้นทุนรวมของงานเดียวกัน ไม่ตัดสินจากราคาต่อหน่วยที่ดูต่ำกว่า และขอให้ยืนยันยอดรวมกับหน่วยราคาเป็นลายลักษณ์อักษร
เมื่อมีสเปกแล้ว ให้เตรียมขนาด วัสดุ ความหนา รูปแบบถุง จำนวน งานพิมพ์ และเงื่อนไขการจัดส่งเท่าที่ทราบ เพื่อ ติดต่อเพื่อขอใบเสนอราคา และสอบถามรายการที่ยังไม่ชัดเจนได้ตรงจุด
