บรรจุภัณฑ์พลาสติกมีกี่ประเภท? เลือกให้เหมาะกับสินค้า

สารบัญ

บรรจุภัณฑ์พลาสติกมีกี่ประเภท?

หากแบ่งตามความคงรูปของบรรจุภัณฑ์ สามารถใช้ 3 กลุ่มหลักในการเลือกซื้อ ได้แก่ แบบคงรูป แบบกึ่งคงรูป และแบบอ่อนตัว แต่จำนวนประเภทขึ้นกับเกณฑ์ที่ใช้ ไม่ควรนับกล่อง PP ฟิล์ม และการฉีดขึ้นรูปเป็นประเภทระดับเดียวกัน เพราะกล่องคือรูปแบบ PP คือวัสดุ และการฉีดขึ้นรูปคือวิธีผลิต

สำหรับผู้ประกอบการ ควรเริ่มจากสินค้าที่ต้องปกป้องและวิธีใช้งาน แล้วจึงเลือกทรง วัสดุ และระบบปิด บทความนี้ใช้การแบ่งกลุ่มเพื่อช่วยตัดสินใจซื้อ ไม่ใช่ข้อกำหนดว่าผลิตภัณฑ์ทุกชิ้นต้องอยู่ในกลุ่มเดียวกันเสมอ ความหนาและการออกแบบทำให้ภาชนะรูปทรงคล้ายกันมีความแข็งต่างกันได้

บรรจุภัณฑ์พลาสติก 3 กลุ่มตามความคงรูป

กลุ่ม	ลักษณะ	ตัวอย่าง	จุดที่ควรประเมิน
แบบคงรูป (Rigid)	รักษาทรงได้ระหว่างการใช้งานตามที่ออกแบบ	ขวด กระปุก ถัง และกล่องผนังค่อนข้างแข็ง	ความแข็งแรง น้ำหนัก พื้นที่จัดเก็บ และระบบฝา
แบบกึ่งคงรูป (Semi-rigid)	มีทรงแต่ยืดหรือยุบตัวได้เมื่อรับแรง	ถาด ถ้วย และกล่องผนังบางบางแบบ	การซ้อน การกดทับ ขอบซีล และการถือเมื่อบรรจุ
แบบอ่อนตัว (Flexible)	พับหรือเปลี่ยนรูปตามสินค้าได้	ถุง ซอง ฟิล์มห่อ และฟิล์มปิดปากถาด	รอยซีล การฉีกขาด การเจาะทะลุ และคุณสมบัติกั้นผ่าน

Clean professional studio product photography of a translucent plastic food box, a ribbed PET water

1. แบบคงรูป: ขวด กระปุก และกล่อง

เหมาะกับงานที่ต้องการภาชนะมีทรงหรือจับถือสะดวก แต่ทรงแข็งไม่ได้รับรองว่ากันรั่วหรือทนร้อนได้ ขวดต้องจับคู่กับฝาและซีลที่เหมาะสม ส่วนกล่องอาหารต้องตรวจการล็อกฝาและความมั่นคงเมื่อซ้อนในสภาพบรรจุจริง

2. แบบกึ่งคงรูป: ถาดและถ้วยผนังบาง

ใช้จัดวางสินค้าและแสดงอาหารได้ เช่น ถาดผลไม้หรือกล่องขนมบางแบบ ต้องพิจารณาฝาหรือฟิล์มปิดร่วมด้วย ภาชนะที่วางเปล่าแล้วแข็งพออาจยุบเมื่อบรรจุของหนักหรือถูกซ้อน จึงควรขอตัวอย่างมาทดลองก่อนสั่งจำนวนมาก

3. แบบอ่อนตัว: ถุง ซอง และฟิล์ม

ช่วยปรับรูปทรงให้เข้ากับสินค้า แต่คำว่า “ถุงพลาสติก” ยังไม่บอกว่ากันความชื้น ออกซิเจน หรือไขมันได้เพียงใด ต้องทราบชนิดฟิล์ม ความหนา โครงสร้างชั้น และคุณภาพรอยซีล ถุงขนมแห้ง ถุงสุญญากาศ และซองสำหรับกระบวนการฆ่าเชื้อจึงไม่ควรใช้แทนกันโดยดูจากรูปร่าง

ชนิดพลาสติกต่างจากรูปแบบบรรจุภัณฑ์อย่างไร?

วัสดุเดียวกันทำเป็นบรรจุภัณฑ์ได้หลายรูปแบบ ขณะเดียวกันกล่องหรือถุงหน้าตาคล้ายกันอาจใช้วัสดุต่างกัน ตารางนี้เป็นจุดเริ่มต้นสำหรับคุยกับผู้จำหน่าย ไม่ใช่การรับรองคุณสมบัติของสินค้าทุกรุ่น

วัสดุ	ตัวอย่างการใช้งานที่พบได้	ข้อมูลที่ต้องขอเพิ่มเติม
PET	ขวดเครื่องดื่ม ถาด และภาชนะใส	เงื่อนไขบรรจุร้อนหรือเย็น เกรดวัสดุ และรูปแบบฝา
HDPE	ขวด แกลลอน และฝาบางชนิด	ความเหมาะสมกับสิ่งที่บรรจุ การรั่วซึม และการใช้อาหาร
LDPE / LLDPE	ถุง ฟิล์ม ชั้นซีล และฟิล์มพันสินค้า	การสัมผัสอาหาร ความหนา แรงเจาะทะลุ และการซีล
PP	กล่อง ถ้วย ฝา และฟิล์ม	อุณหภูมิ เวลา การแช่เย็นหรือแช่แข็ง และการอุ่นที่อนุญาต
PS / EPS	ภาชนะแข็งบางแบบและบรรจุภัณฑ์โฟม	การใช้งานเฉพาะรุ่นและเส้นทางรวบรวมหลังใช้
PVC และวัสดุอื่น	ฟิล์มหรือแผงบรรจุเฉพาะงาน	สูตรวัสดุ วัตถุประสงค์ และข้อจำกัดที่ผู้ผลิตระบุ

CPP และ BOPP เป็นฟิล์มในตระกูล PP ที่ใช้กระบวนการผลิตต่างกัน ไม่ใช่เลขเรซินใหม่แยกจาก PP ส่วนฟิล์มหลายชั้นอาจประกอบด้วยวัสดุมากกว่าหนึ่งชนิด ต้องขอโครงสร้างจริงก่อนประเมินการใช้งานหรือการรีไซเคิล อ่านพื้นฐานเพิ่มได้ที่PP, PE และ PET ต่างกันอย่างไร

วิธีผลิตที่พบในบรรจุภัณฑ์พลาสติก

การฉีดขึ้นรูป (Injection molding): ฉีดวัสดุหลอมเข้าสู่แม่พิมพ์ ใช้ทำฝา กระปุก และกล่องบางแบบ
การเป่าขึ้นรูป (Blow molding): ใช้ขึ้นรูปชิ้นงานกลวง เช่น ขวดและแกลลอน โดยรายละเอียดกระบวนการขึ้นกับวัสดุและชิ้นงาน
การขึ้นรูปด้วยความร้อน (Thermoforming): ทำแผ่นพลาสติกให้อ่อนตัวแล้วขึ้นรูปเป็นถาด ถ้วย หรือกล่องตามแม่พิมพ์
การผลิตฟิล์มและแปรรูปเป็นถุง: ผลิตฟิล์มแล้วนำมาตัด ซีล หรือประกบชั้นเพื่อให้ได้บรรจุภัณฑ์ตามงาน

การรู้วิธีผลิตช่วยตั้งคำถามเรื่องรูปทรง ความหนา และระบบปิด แต่ไม่ควรใช้ชื่อกระบวนการแทนผลทดสอบคุณสมบัติสินค้าสำเร็จรูป

เลือกบรรจุภัณฑ์ตามสินค้าและกระบวนการ

งานใช้งาน	รูปแบบที่นำมาพิจารณาได้	สิ่งที่ต้องทดสอบหรือยืนยัน
อาหารพร้อมทานที่บรรจุขณะร้อน	กล่องหรือถ้วยสำหรับอาหารร้อนโดยเฉพาะ	อุณหภูมิขณะบรรจุ เวลาสัมผัส ฝา และการถือยก
สลัด ผลไม้ และขนมแช่เย็น	ถาดหรือกล่องใสตามชนิดสินค้า	หยดน้ำ การกดทับ การปิด และสภาพหลังแช่เย็น
น้ำดื่มและเครื่องดื่ม	ขวดพร้อมฝาที่เข้าชุด	การรั่วซึม กระบวนการบรรจุ และแรงดันหากมีแก๊ส
ขนมแห้งที่ไวต่อความชื้น	ถุงหรือซองที่มีคุณสมบัติกั้นผ่านเหมาะสม	การคงความกรอบ รอยซีล และอายุสินค้าในการเก็บจริง
อาหารแช่แข็ง	ถุง ถาด หรือกล่องที่ระบุรองรับการแช่แข็ง	การแตกเปราะ การรั่ว และขั้นตอนละลายหรืออุ่น
สินค้าอุตสาหกรรมหรือเคมีภัณฑ์	ขวด แกลลอน หรือถังเฉพาะงาน	ความเข้ากันได้กับสาร ฝา และเงื่อนไขการขนส่ง

สำหรับอาหารแห้ง ไม่ควรรับรองว่าเปลี่ยนเป็นฟิล์มชนิดหนึ่งแล้วเก็บได้นานขึ้นกี่วันโดยไม่มีผลทดสอบ อายุสินค้าขึ้นกับอาหาร ความชื้น กระบวนการผลิต รอยซีล และสภาพเก็บด้วย

Clean professional editorial product photography of two unbranded plastic takeaway food boxes with s

เอกสารและเงื่อนไขสำหรับบรรจุภัณฑ์อาหาร

คำว่า Food Grade ควรมีข้อมูลสนับสนุนว่าเหมาะกับการสัมผัสอาหารตามการใช้งานที่กำหนด ไม่ใช่คำรับรองว่าใช้ได้กับอาหารทุกชนิด ทุกอุณหภูมิ หรือไม่มีการแพร่กระจายของสารใดเลย ผู้ประกอบการสามารถตรวจข้อมูลข้อกำหนดและเอกสารที่เกี่ยวข้องจากกองอาหาร อย. เรื่องภาชนะบรรจุที่ทำจากพลาสติก

ขอให้ผู้จำหน่ายระบุรุ่นวัสดุหรือรหัสสินค้า ประเภทอาหาร อุณหภูมิและเวลาสัมผัสที่รองรับ รวมถึงเอกสารหรือผลทดสอบที่ใช้กับผลิตภัณฑ์นั้น ตรวจว่าข้อมูลครอบคลุมฝา ฟิล์มซีล และชิ้นส่วนสัมผัสอาหารด้วย อ่านประเด็นประกอบได้ในคู่มือพลาสติกบรรจุภัณฑ์อาหาร

BPA Free ไม่ได้แปลว่าเข้าไมโครเวฟได้ และ PP เบอร์ 5 ก็ไม่ได้รองรับการอุ่นทุกชิ้น ต้องดูคำแนะนำของรุ่นจริง รวมถึงการเปิดฝาหรือระบายไอน้ำตามที่ผู้ผลิตกำหนด ดูเพิ่มเติมเรื่องพลาสติกเข้าไมโครเวฟ

เช็กลิสต์ก่อนสั่งซื้อสำหรับร้านและโรงงาน

ระบุสินค้า ขนาดเสิร์ฟ และน้ำหนักบรรจุจริง ไม่เลือกจากความจุเต็มปากอย่างเดียว
แจ้งอุณหภูมิขณะบรรจุ ระยะเวลาจัดเก็บ และขั้นตอนแช่เย็น แช่แข็ง หรืออุ่น
ขอข้อมูลวัสดุตัวภาชนะ ฝา ฉลาก และซีลให้ตรงกับรุ่นที่เสนอ
ทดลองปิด เปิด ถือ ซ้อน และขนส่งกับสินค้าจริง พร้อมตรวจการรั่วหรือเสียรูป
เปรียบเทียบต้นทุนรวมทั้งฝา ฟิล์ม เครื่องซีล พื้นที่เก็บ แรงงาน และของเสีย
สอบถามขั้นต่ำการสั่งซื้อ ระยะเวลาส่งมอบ และความสม่ำเสมอของสเปก
ตรวจผู้รับรีไซเคิลหรือระบบจัดการหลังใช้ ก่อนสื่อสารคำกล่าวอ้างด้านสิ่งแวดล้อม

การทดลองบรรจุและขนส่งช่วยตรวจการใช้งานทางกายภาพ แต่ไม่ทดแทนผลทดสอบความเหมาะสมสำหรับสัมผัสอาหาร และไม่ใช้ยืนยันอายุสินค้าโดยลำพัง

คำถามที่พบบ่อย

บรรจุภัณฑ์พลาสติกมีกี่ประเภทแน่ ระหว่าง 3 กับ 7?

เป็นคนละเกณฑ์ สามกลุ่มในบทความนี้แบ่งตามความคงรูป ส่วนเลข 1–7 เป็นรหัสชนิดเรซิน จึงใช้อธิบายบรรจุภัณฑ์ชิ้นเดียวกันควบคู่กันได้

กล่อง PP ทุกแบบขุ่นและเข้าไมโครเวฟได้หรือไม่?

ไม่ใช่ PP มีความใสและรูปแบบต่างกันตามสูตรและการผลิต ส่วนการเข้าไมโครเวฟต้องมีคำแนะนำสำหรับผลิตภัณฑ์นั้น ไม่ตัดสินจากความใสหรือเลขเรซิน

ฟิล์ม LLDPE ใช้สัมผัสอาหารไม่ได้ใช่ไหม?

ไม่ควรเหมารวม บางผลิตภัณฑ์ออกแบบสำหรับสัมผัสอาหาร บางผลิตภัณฑ์ใช้พันพาเลทหรือห่อภายนอก ต้องดูวัตถุประสงค์และเอกสารของฟิล์มรุ่นนั้นก่อน

ถุงหลายชั้นดีกว่าถุงชั้นเดียวเสมอหรือไม่?

ไม่เสมอ โครงสร้างหลายชั้นใช้เพิ่มคุณสมบัติตามโจทย์สินค้า แต่มีผลต่อต้นทุนและการจัดการหลังใช้ ควรเลือกให้เพียงพอกับการปกป้องสินค้าและยืนยันด้วยการทดสอบ

ซื้อกล่องกับฝาคนละวัสดุได้ไหม?

ได้หากออกแบบให้ใช้ร่วมกันและรองรับเงื่อนไขงาน แต่ต้องตรวจการประกบ การรั่ว และข้อจำกัดของแต่ละส่วน ฝาที่ปิดพอดีไม่ได้แปลว่าทนความร้อนเท่าตัวกล่อง

เตรียมข้อมูลให้พร้อมก่อนเลือกบรรจุภัณฑ์

ดูกล่องพลาสติกใส่อาหารของ Polyplastic เพื่อเริ่มพิจารณารูปแบบ แล้วนำรายละเอียดเมนู ปริมาณบรรจุ อุณหภูมิ และวิธีขนส่งไปสอบถามรุ่นที่เหมาะสม ขอข้อมูลและตัวอย่างของรุ่นนั้นก่อนตัดสินใจสั่ง เพื่อให้ทั้งภาชนะและระบบปิดตอบโจทย์งานจริง